Magnez w ciąży: czy to bezpieczny wybór dla przyszłych mam?

Niewystarczający poziom magnezu w organizmie jest częstym problemem we współczesnym społeczeństwie. Szczególnie duże zapotrzebowanie na ten pierwiastek mają między innymi kobiety w ciąży. Czy jednak przyjmowanie magnezu w tym szczególnym czasie jest wskazane? A jeśli tak, to ile magnezu w ciąży powinna brać kobieta i w jakiej postaci? Między innymi na te pytania odpowiadamy w poniższym artykule.

Magnez jest jednym z najważniejszych składników mineralnych w organizmie człowieka, a obok potasu – głównym kationem wewnątrzkomórkowym. Szacuje się, że w organizmie dorosłego człowieka znajduje się 25-35 g magnezu, z czego ponad połowa (około 53%) jest zlokalizowana w kościach. 46% tego pierwiastka jest zlokalizowane w mięśniach i tkankach miękkich, a zaledwie 1% we krwi¹.

1. Magnez – rola w organizmie
2. Skąd można brać magnez dla ciężarnej?
3. Magnez dla kobiet w ciąży – czy jego przyjmowanie jest bezpieczne?
4. Ile magnezu w ciąży przyjmować?
5. Jaki magnez w ciąży jest najlepszy?
6. Magnez dla kobiet w ciąży – o czym warto pamiętać?

Magnez – rola w organizmie

Magnez jest jednym z najważniejszych składników mineralnych w organizmie człowieka, a obok potasu – głównym kationem wewnątrzkomórkowym. Szacuje się, że w organizmie dorosłego człowieka znajduje się 25-35 g magnezu, z czego ponad połowa (około 53%) jest zlokalizowana w kościach. 46% tego pierwiastka jest zlokalizowane w mięśniach i tkankach miękkich, a zaledwie 1% we krwi¹.

Już samo to, jak szeroko rozpowszechniony jest magnez w organizmie, pokazuje, że jego rola jest bardzo wszechstronna. Bierze on udział w wielu procesach i jest współodpowiedzialny za pracę różnych układów. Do jego najważniejszych funkcji możemy zaliczyć:

• katalizowanie reakcji przemiany białkowej, węglowodanowej i tłuszczowej,
• współudział w glikolizie, czyli jednym z najważniejszych procesów metabolicznych, kluczowego dla prawidłowego funkcjonowania wszystkich komórek,
• branie udziału w cyklu przemian kwasów trójkarboksylowych, beta-oksydacji kwasów tłuszczowych czy homeostazie wapnia,
• współudział w hydroksylacji witaminy D, czyli procesie, w efekcie którego powstaje kalcytriol – aktywna postać witaminy D,
• regulowanie stężenia glukozy we krwi².

Magnez jest kluczowy dla odpowiedniego przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, termoregulacji, gospodarki mineralnej kości oraz utrzymania odpowiedniego ciśnienia tętniczego krwi³.

Skąd można brać magnez dla ciężarnej?

Tradycyjnie magnez, tak jak zdecydowana większość składników odżywczych, powinien być dostarczany do organizmu przede wszystkim wraz z produktami spożywczymi. Dobrym źródłem tego pierwiastka w diecie są głównie produkty pełnoziarniste, zielone warzywa liściaste, a także orzechy. Najwięcej magnezu mają następujące produkty (poniżej podano zawartość magnezu w mg w 100 g produktu):

• pestki dyni – 540,
• otręby pszenne – 490,
• kakao – 420,
• zarodki pszenne – 314,
• migdały – 269,
• kasza gryczana – 218,
• soja – 216,
• biała fasola – 169,
• gorzka czekolada – 165,
• orzechy laskowe – 140,
• otręby owsiane – 129⁴.

Źródłem magnezu mogą być też niektóre ryby oraz wysoko zmineralizowana woda. Jednak mimo powszechnej dostępności tego pierwiastka w produktach spożywczych, współcześnie wiele osób ma problem z pokryciem całego zapotrzebowania organizmu na magnez poprzez dietę. Szacuje się, że standardowa dieta mieszkańców Stanów Zjednoczonych zawiera zaledwie około 50% wymaganej dziennej dawki magnezu⁵. Problem dotyczy jednak także innych państw wysoko uprzemysłowionych. Skażenie środowiska, nieodpowiednie nawożenie gleby oraz konserwacja i przetwarzanie żywności przyczyniają się do wypłukiwania dużej ilości składników mineralnych z żywności⁶. Mimo to codzienna dieta nadal uważana jest za rekomendowane główne źródło magnezu. W przypadku kobiet ciężarnych często okazuje się ona jednak niewystarczająca.

Magnez dla kobiet w ciąży – czy jego przyjmowanie jest bezpieczne?

Dzienne zapotrzebowanie na magnez u kobiet wynosi standardowo od 320 do 360 mg⁷ (dane mogą się nieco różnić w zależności od źródła). Magnez dla ciężarnej powinien być jednak dostarczany w wyższych dawkach niż standardowe, ponieważ ma ona większe zapotrzebowanie na składniki odżywcze. Odpowiednio zbilansowana, zdrowa dieta oraz przyjmowanie witamin i składników mineralnych w czasie ciąży służy z jednej strony zaspokojeniu aktualnych potrzeb energetycznych organizmu kobiety, z drugiej – zapewnieniu dostępu do składników odżywczych płodowi i stworzeniu rezerw, które będzie można wykorzystać w czasie karmienia piersią⁸.

W tabelce przedstawiamy jak zmienia się dobowe zapotrzebowanie na magnez kobiet w ciąży względem zapotrzebowania kobiet w populacji ogólnej.

Źródło 1: Makowska-Donajska M., Hirnle L., Suplementacja witamin i składników mineralnych podczas ciąży, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2017;4.

Niski poziom magnezu jest powszechny w okresie ciąży, a kobiety ciężarne i karmiące piersią należą do grup najbardziej narażonych na zbyt niski poziom tego pierwiastka. Zazwyczaj u pań w ciąży objawia się to dolegliwościami ze strony układu nerwowo-mięśniowego (między innymi tzw. skacząca powieka oraz skurcze i mrowienie kończyn), a także osłabieniem i apatią⁹. Dobór odpowiedniej dawki magnezu w czasie ciąży powinien być konsultowany z lekarzem.

Ile magnezu w ciąży przyjmować?

W przypadku wielu kobiet magnez w ciąży powinien być zatem dodatkowo uzupełniany. Biorąc pod uwagę to, że część zapotrzebowania organizmu na ten pierwiastek pokrywa codzienna dieta oraz picie wysoko zmineralizowanej wody, dobowa dawka powinna wynosić 200-1000 mg – w zależności od indywidualnego zapotrzebowania, określonego na podstawie wieku, wagi i podaży magnezu w diecie. Indywidualne zapotrzebowanie na magnez warto konsultować z lekarzem.

Jaki magnez w ciąży jest najlepszy?

Jaki magnez w ciąży jest najlepszy? Przede wszystkim należy rozgraniczyć związki magnezu na organiczne i nieorganiczne, czyli związki chemiczne zawierające węgiel i takie, które węgla w składzie nie mają. Związki nieorganiczne magnezu, takie jak siarczan czy wodorotlenek, cechują się niewielkim wchłanianiem, dlatego są stosowane głównie jako środki przeczyszczające.

Najlepszy magnez dla kobiet w ciąży to ten z organicznych związków chemicznych, czyli na przykład cytrynian magnezu i mleczan magnezu, ale też glukonian, taurynian czy glicynian. Cytrynian i mleczan charakteryzują się bardzo dobrą rozpuszczalnością w wodzie, dzięki czemu są lepiej wchłaniane w jelicie cienkim niż nieorganiczne związki magnezu. Ich wchłanianie osiąga wartość nawet 90%¹⁰.

Magnez dla kobiet w ciąży – o czym warto pamiętać?

Wniosek jest jasny: magnez dla kobiet w ciąży jest bardzo ważny i w przypadku wielu kobiet jego przyjmowanie jest niezbędne. Jednak przygotowując się do zajścia w ciążę, a także już w okresie ciąży, trzeba pamiętać o kilku istotnych rzeczach. Po pierwsze, preparaty z magnezem nigdy nie powinny zastępować różnorodnej, zdrowej i odpowiednio zbilansowanej diety. Stanowią one jedynie jej uzupełnienie.

Pamiętajmy też o tym, że zapotrzebowanie kobiety ciężarnej na magnez i inne składniki odżywcze jest kwestią indywidualną. Z tego względu lepiej nie kupować samodzielnie wielowitaminowych preparatów i nie podchodzić lekkomyślnie do codziennego dawkowania. Zbyt duży poziom magnezu, tak samo jak zbyt mały, może bowiem niekorzystnie wpływać na zdrowie, powodując między innymi dolegliwości ze strony układu pokarmowego¹¹. Przyjmowanie magnezu podczas ciąży oraz dobową dawkę magnezu zawsze należy zatem skonsultować wcześniej z lekarzem.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Zwróć uwagę na przeciwwskazania. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

1. Iskra M., Krasińska B. Tykarski A., Magnez — rola fizjologiczna, znaczenie kliniczne niedoboru w nadciśnieniu tętniczym i jego powikłaniach oraz możliwości uzupełniania w organizmie człowieka, Nadciśnienie Tętnicze 2013;6.

2. Ibidem.

3. Makowska-Donajska M., Hirnle L., Suplementacja witamin i składników mineralnych podczas ciąży, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2017;4.

4. Iskra M., Krasińska B. Tykarski A., Magnez — rola fizjologiczna, znaczenie kliniczne niedoboru w nadciśnieniu tętniczym i jego powikłaniach oraz możliwości uzupełniania w organizmie człowieka, Nadciśnienie Tętnicze 2013;6.

5. Researchers Find Low Magnesium Levels Make Vitamin D Ineffective, American Osteopathic Association, 2018.

6. Iskra M., Krasińska B. Tykarski A., Magnez — rola fizjologiczna, znaczenie kliniczne niedoboru w nadciśnieniu tętniczym i jego powikłaniach oraz możliwości uzupełniania w organizmie człowieka, Nadciśnienie Tętnicze 2013;6.

7. Ibidem.

8. Makowska-Donajska M., Hirnle L., Suplementacja witamin i składników mineralnych podczas ciąży, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2017;4.

9. Ibidem.

10. Iskra M., Krasińska B. Tykarski A., Magnez — rola fizjologiczna, znaczenie kliniczne niedoboru w nadciśnieniu tętniczym i jego powikłaniach oraz możliwości uzupełniania w organizmie człowieka, Nadciśnienie Tętnicze 2013;6.

11. Drobczyk R. (aktualizacja: Wiercińska M.), Nadmiar magnezu (hipermagnezemia): przyczyny, objawy i leczenie, mp.pl 2022.